Romantische films, popliedjes over ‘de ware’, en socialmediaplaatjes van mensen die hand in hand op een subtropisch strand lopen of samen een ijsje eten – van alle kanten komen beelden en ideeën over schijnbaar ideale relaties op ons af. Door alle plaatjes van perfecte relaties, en misschien ook door de nadruk die in de Bijbel vaak op het huwelijk ligt, kun je bovendien het gevoel krijgen dat je er zonder liefdesrelatie minder toe doet. Wat zegt de Bijbel hier echt over? Welke relaties komen zoal voor in de Bijbel, en hoe zorg je dat je relatie(s) goed zijn en blijven?
Een relationele God
God wordt weleens de God van relatie genoemd. Mensen verwijzen dan bijvoorbeeld naar de tekst uit Genesis 1:26, waar God in het meervoud spreekt. ‘Laten wij mensen maken, die ons evenbeeld zijn.’ Van nature staat God in verbinding. Allereerst met Jezus en de heilige Geest, en daarna ook met de schepping en de mensen.
Maar daar houdt het niet op. In Genesis 2:18-25 lees je hoe God Adam observeert en ziet dat er nog iets mist. God ziet dat het voor de mens niet goed is om alleen te zijn. Om echt compleet te zijn, heeft hij een ander mens nodig: iemand die bij hem past, iemand die tegenover én naast hem kan staan. In Genesis 2 wordt dat vervolgens ingevuld met de relatie tussen man en vrouw. Maar in andere teksten is er juist weer aandacht voor andere soorten relaties: tussen vrienden (bijv. 1 Sam. 18:3), tussen familieleden (bijv. Ruth 1) en tussen mensen die zich samen inspannen voor de gemeente (bijv. 1 Tess. 3:1-2). In relaties van mensen onderling kun je iets terugzien van de relationele God (zie bijvoorbeeld hieronder, het stukje over Ef. 5:22-26).
Hoe ziet een goede relatie eruit?
Dat hangt af van de soort relatie. Een liefdesrelatie is anders dan de relatie met je beste vrienden. En een vriendschapsrelatie is ook niet hetzelfde als de relatie met je ouders of broers en zussen. Toch omschrijft de Bijbel wel een aantal belangrijke kernpunten binnen alle soorten relaties. Thema’s als elkaar beschermen, helpen en voor elkaar zorgen zie je terug zowel in teksten over vriendschappen (Pred. 4:10 en 4:12 bijvoorbeeld) alsook in teksten over familierelaties (Spr. 17:17 en 1 Tim. 5:8). En die belangrijke begrippen komen ook terug in het huwelijk (Ef. 5:25-26).
Het huwelijk wordt in deze laatste tekst gebruikt als beeld voor de relatie tussen de gemeente (de bruid) en Christus (de bruidegom). Het is een mooi beeld dat de nauwe band tussen beiden wil uitdrukken, zij het in taal die voor eenentwintigste-eeuwse oren niet heel erg geëmancipeerd klinkt. Van de man wordt gevraagd dat hij zijn vrouw net zo liefheeft en beschermt als Jezus dat voor zijn gemeente heeft gedaan door zijn eigen leven op te offeren. En van de vrouw wordt gevraagd zich binnen een huwelijk volledig over te geven aan de man (Ef. 5:22-23). Deze tekst kan weerstand oproepen, omdat het woord ‘gezag’ en de man als hoofd van de vrouw niet lijken te passen bij het ideaal van gelijkwaardigheid. Voor de schrijver waren bepaalde gezagsverhoudingen echter veel vanzelfsprekender dan voor ons. Dat geldt niet alleen voor de relatie tussen man en vrouw (de mogelijkheid van een huwelijk tussen mensen van hetzelfde geslacht kwam niet eens bij hem op), maar ook voor die tussen ouders en kinderen en meesters en slaven (Ef. 6:1-9). Maar waar het bij deze teksten vooral om gaat, is dat een relatie alleen maar werkt als beide partijen hun eigen belang opzij kunnen zetten voor de ander en kunnen vertrouwen op elkaar.
Happily ever after?
Moet je van de Bijbel per se een relatie hebben? Nee. Paulus schrijft aan de gemeente in Korinte bijvoorbeeld dat hij blij is dat hij niet getrouwd is. Naar eigen zeggen helpt het single zijn hem om zich te focussen op zijn werk als apostel (1 Kor 7).
Toch gaat ook Paulus niet alleen door het leven. In zijn werk kan hij veel liefde kwijt. Hij stuurt brieven aan gemeenten omdat hij van ze houdt. Hij helpt ze met moeilijke vragen en dilemma’s en zij helpen hem met onderdak en middelen. Daarin wordt duidelijk dat een liefdesrelatie niet de enige manier is om compleet te zijn, maar dat in verbinding staan met anderen wel belangrijk is voor de mens.
Liefdesrelaties, vriendschappen en familie zijn door God aan ons gegeven zodat we compleet kunnen zijn. Daar moet wel een kanttekening bij geplaatst worden. De Bijbel waarschuwt voor relaties die je kunnen schaden en verder bij God vandaan halen of ervoor zorgen dat je dingen doet waarvan je eigenlijk weet dat ze niet goed zijn (zie bijvoorbeeld Ps. 1). Je zou eens met die vraag in je achterhoofd naar al je relaties kunnen kijken. Het is fijn om je te kunnen verbinden aan een ander. En dat gaat dus dieper dan alleen gezellig lol hebben. Elke relatie vraagt iets van je. Maar dat is misschien juist wat een relatie zo kostbaar maakt. Toch?
Om over na te denken
- Wat voor relaties heb jij in je leven? Waar hecht jij de meeste waarde aan in die relaties?
- Welke rol speelt de relatie met God in jouw leven?
Om verder te lezen
Genesis 1:26; 2:18-25; Prediker 4:10; 4:12; Spreuken 17:17; 1 Timoteüs 5:8; Efeziërs 5:22-23; 5:25-26; Psalm 1.
